"Zarządzanie migracją żubra we wschodniej Polsce"

Beneficjent: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku

Podmioty upoważnione do realizacji projektu: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie oraz 25 nadleśnictwa: Nadleśnictwo Browsk, Nadleśnictwo Hajnówka, Nadleśnictwo Białowieża, Nadleśnictwo Bielsk, Nadleśnictwo Nurzec, Nadleśnictwo Waliły, Nadleśnictwo Krynki, Nadleśnictwo Supraśl, Nadleśnictwo Czarna Białostocka, Nadleśnictwo Augustów, Nadleśnictwo Płaska, Nadleśnictwo Krynki, Nadleśnictwo Supraśl, Nadleśnictwo Gołdap, Nadleśnictwo Borki, Nadleśnictwo Czerwony Dwór, Nadleśnictwo Janów Lubelski, Nadleśnictwo Bircza, Nadleśnictwo Rymanów, Nadleśnictwo Lesko, Nadleśnictwo Komańcza, Nadleśnictwo Baligród, Nadleśnictwo Lutowiska, Nadleśnictwo Cisna, Nadleśnictwo Stuposiany.

OKRES REALIZACJI: 2024 - 2029

CEL PROJEKTU: Głównym celem projektu jest wzrost obszaru zajmowanego przez żubra dzięki poprawie skuteczności migracji osobników pomiędzy poszczególnymi populacjami a także minimalizacja konfliktów, których źródłem może być żubr.

PLANOWANE DZIAŁANIA: poprawa siedlisk otwartych; ukierunkowanie migracji żubra; polepszenie możliwości wymiany osobników pomiędzy istniejącymi stadami wraz z budową niezbędnej infrastruktury monitorowanie rozmieszczenia z wykorzystaniem telemetrii, foto pułapek oraz obserwacji bezpośrednich monitorowanie zdrowia zwierząt warsztaty, konferencje oraz plenerowe spotkania

GRUPY DOCELOWE PROJEKTU: Projekt skierowany jest do osób odwiedzających lasy, a w szczególności mieszkańców Polski wschodniej.

PLANOWANA WARTOŚĆ PROJEKTU: Całkowita wartość projektu to 25 950 000złotych. Projekt jest realizowany w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027. #FunduszeUE

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie #LasyDlaŻubra 

"Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo" (OPL2)

Podmioty realizujące Projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ
• 120 nadleśnictw z terenu 17 RDLP,
• 10 parków narodowych,
• Leśny Bank Genów Kostrzyca.

Planowany okres realizacji: 2024-2029

Cel projektu:

poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000 i w rezerwatach przyrody, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe i parki narodowe.

Planowane działania:

• Zabiegi czynnej ochrony gatunków i siedlisk,
• Wykaszanie oraz usuwanie nalotów drzew i krzewów,
• Zwalczanie gatunków niepożądanych,
• Ograniczanie drapieżnictwa,
• Ochrona głuszca i cietrzewia,
• Ochrona zapylaczy,
• Ochrona ex situ,
• Edukacja, monitoring, wsparcie eksperckie.

Działania promocyjne i edukacyjne zostaną skierowane do następujących grup docelowych: podmiotów zaangażowanych w ochronę przyrody, pracowników LP, parków narodowych, uczelni wyższych, instytutów badawczych, NGO, a także ogółu społeczeństwa (w szczególności społeczności lokalnych z terenów, na których realizowany będzie projekt).

Planowane rezultaty:

• Powierzchnia siedlisk wspieranych w celu uzyskania lepszego statusu ochrony – 10 240 ha
• Liczba wspartych form ochrony przyrody – 4 szt.
• Liczba inwazyjnych gatunków obcych, wobec których podjęto działania ograniczające ich negatywny wpływ – 2 szt.
• Liczba gatunków zagrożonych, dla których wykonano działania ochronne – 20 szt.

Projekt stanowi kontynuację działań realizowanych przez Lasy Państwowe w ramach projektu współfinansowanego z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.

Zasięg realizacji projektu pn. "Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo"

Mapa 1. Nadleśnictwa oraz parki narodowe biorące udział w projekcie

Kliknij, aby powiększyć:

Planowana wartość projektu:

• Całkowity koszt realizacji projektu oraz wysokość wydatków kwalifikowalnych: ok. 58,8 mln PLN
• Wartość dofinansowania: 50 mln PLN (85%)

"Lasy dla mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo" (GMOK)

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ,
• ponad 120 nadleśnictw z 17 RDLP,
• Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł

Okres realizacji: 2024-2029

Główny cel projektu:
przywrócenie funkcji lub utrzymanie stanu bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych pozostających w zarządzie PGL LP na obszarach Natura 2000 i poza nimi na łącznej powierzchni co najmniej 10 450 ha do 30.06.2029.

Planowane działania będą ukierunkowane na ochronę siedlisk przyrodniczych oraz gatunków związanych z uwilgotnionymi (bagiennymi) obszarami zielonej infrastruktury, w szczególności wybranych siedlisk Natura 2000 tj.:
1) bagna, torfowiska i inne obszary podmokłe (7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230),
2) użytki zielone (6410, 6430, 6440, 6510),
3) siedliska leśne (91D0, 91E0, 91F0).

Planowane działania obejmą 4 główne etapy:

1) Prace przygotowawcze, m.in.:

• ocena stanu i mapowanie siedlisk zgodnie z Metodyką monitoringu siedlisk przyrodniczych wg. GIOŚ,
• wyznaczenie stref buforowych wokół wybranych obszarów siedlisk przyrodniczych,
• opracowanie wskazań do prowadzenia zadań ochronnych i sposobów gospodarowania na siedliskach hydrogenicznych,
• przygotowanie niezbędnych wytycznych, ekspertyz, w tym ekspertyz hydrologicznych, dokumentacji technicznej oraz środowiskowej,

2) Działania z zakresu ochrony czynnej siedlisk i gatunków, zmierzające do zachowania i renaturyzacji siedlisk hydrogenicznych na terenach zarządzanych przez PGL LP, tj.:

• zwalczanie gatunków ekspansywnych lub obcych, w tym inwazyjnych,
• kośne i pastwiskowe użytkowanie terenu,
• wykaszanie okrajków siedlisk torfowiskowych, usuwanie podrostów drzew i krzewów, zmniejszanie zacienienia siedliska,
• budowa, odbudowa i przebudowa urządzeń piętrzących (głównie zastawek),
• zakup i montaż diverów, stacji hydro-meteo, piezometrów.

3) Monitoring hydrologiczny wybranych działań w połączeniu z monitoringiem przyrodniczym i weryfikacją przeprowadzonych działań, w tym m.in. weryfikacja terenowa na wybranych siedliskach.

4) Działania edukacyjne oraz informacyjne na temat zagrożeń i konieczności ochrony różnorodności biologicznej bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych oraz ich funkcji i znaczenia dla całego społeczeństwa, w tym:

• upowszechnianie wypracowanych metodyk i dobrych praktyk wśród pracowników PGL LP oraz innych zarządców i użytkowników siedlisk hydrogenicznych i ich partnerów,
• organizacja wydarzeń edukacyjno-przyrodniczych,
• przeszkolenie edukatorów leśnych z tematyki ochrony mokradeł.

Działania będą skierowane do ogółu społeczeństwa, a w szczególności do następujących grup odbiorców: pracownicy LP, rolnicy, nauczyciele i edukatorzy, społeczności lokalne, rolnicy, turyści, mieszkańcy dużych miast, NGO, naukowcy, eksperci (projektanci i wykonawcy robót), instytucje zajmujące się ochroną przyrody, administracja rządowa i samorządowa, decydenci, jednostki naukowo-badawcze.

Planowane rezultaty projektu:

• Powierzchnia obszarów Natura 2000 objętych środkami ochrony i odtworzenia: ponad 10 tys. ha
• Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych niż przystosowanie się do zmian klimatu: 450 ha
• Zasięg działań/ kampanii edukacyjno-informacyjnych: 5000 osób

Planowana wartość projektu:

• Całkowity koszt realizacji projektu: 117 647 058 zł

• Kwota wydatków kwalifikowalnych: 117 647 058 zł

• Kwota dofinansowania z UE: 100 000 000 zł

"Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów" (PPOŻ2)

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państowe - Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych
• 153 nadleśnictw z 17 RDLP

Okres realizacji: 2024-2028

Cel główny projektu:

Celem projektu jest poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów pozostających w zarządzie PGL LP.

Cele szczegółowe:

• zwiększenie powierzchni leśnych objętych monitoringiem poprzez budowę, przebudowę i remont dostrzegalni przeciwpożarowych;
• sprawne lokalizowanie źródła zagrożenia za pomocą systemu monitorującego, obejmującego obszary leśne jak i poza lasami;
• poprawa dokładności prognozowanie zagrożenia pożarowego na podstawie danych meteorologicznych;
• skuteczne przystępowanie do gaszenia pożarów z udziałem sprawnego technicznie, nowoczesnego sprzętu poprzez zakup samochodów patrolowo-gaśniczych;
• zwiększenie dostępności miejsc zaopatrzenia w wodę, przydatne do ograniczania, rozprzestrzeniania, gaszenia i dogaszania pożarów lasów poprzez budowę, przebudowę i remont punktów czerpania wody.

Planowane działania:

W ramach projektu będą realizowane następujące działania:

• rozwój i modernizacja systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń, w tym:
  • budowa, przebudowa i remont dostrzegalni przeciwpożarowych,
  • budowa i modernizacja masztów, wspierających funkcjonowanie systemu do lokalizacji pożarów,
  • budowa i doposażenie stacji meteorologicznych,
  • zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego identyfikację i lokalizację pożarów oraz doposażenie PAD.

• wsparcie techniczne systemu ratowniczo-gaśniczego na wypadek wystąpienia pożarów lasów, w tym:
  • zakup samochodów patrolowo-gaśniczych;
  • budowa, przebudowa i remont punktów czerpania wody.

Projekt stanowi kontynuację działań realizowanych przez Lasy Państwowe w ramach projektu współfinansowanego z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.

Planowane rezultaty projektu:

• Liczba wspartych obiektów dla celów ochrony przed pożarami lasów (dostrzegalnie przeciwpożarowe, maszty przekaźnikowe, maszty METEO) – 77 szt.
• Liczba zakupionych urządzeń wspierających system ochrony przed pożarami lasów (system do lokalizacji pożarów, doposażenie PAD, stacje METEO, samochody) – 199 szt.
• Liczba PCW (punkty czerpania wody) wybudowanych, przebudowanych lub wyremontowanych – 151 szt.

Bezpośrednimi odbiorcami projektu są nadleśnictwa, w których użytkowane będą powstałe lub modernizowane w projekcie obiekty oraz zakupiony z jego środków sprzęt. Innymi interesariuszami projektu będą podmioty, których zadaniem jest prowadzenie działań na rzecz ochrony przyrody lub nadzór nad obszarami chronionymi. Będą to zatem, poza jednostkami Lasów Państwowych, organy administracji publicznej odpowiedzialne za zadania związane z ochroną przyrody (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, gminy, organy wydające decyzje administracyjne), pośrednio także jednostki korzystające z rezultatów projektu i wypracowanej wiedzy i doświadczeń (Straż Pożarna, OSP), okoliczni mieszkańcy, jak również ogół społeczeństwa.

Planowana wartość projektu:

• Całkowity koszt realizacji projektu: 160 309 276,71 zł
• Kwota wydatków kwalifikowalnych: 116 581 733,78 zł
• Kwota dofinansowania z UE: 92 927 299,99 zł

Poziom dofinansowania: 79,71%

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zrealizowane Projekty

„Kompleksowa ochrona żubra w Polsce”

Przewidziany na lata 2019-2023 projekt „Kompleksowa ochrona żubra w Polsce” nakierowany jest na działania o charakterze dobrych praktyk. Ochroną zostały objęte istniejące wolne populacje żubra – białowieska, knyszyńska, borecka, bieszczadzka, augustowska oraz ta żyjąca na poligonie drawskim. W ramach projektu utworzono także nowe stada w Puszczy Rominckiej oraz w Nadleśnictwie Janów Lubelski. Przewidziano też prowadzenie działań ochronnych w odniesieniu do zwierząt żyjących w warunkach ex-situ – opiekę nad zagrodami istniejącymi: Białowieża (BPN), Kobiór, Niepołomice, Gołuchów, Muczne. Kontynuowane są także prace nad utworzeniem zagrody w Nadleśnictwie Supraśl oraz utworzeniem kolejnej zagrody w Krajewie w Nadleśnictwie Dwukoły. Projekt swoim zasięgiem obejmuje 90% krajowej wolnej populacji tego gatunku w 8 województwach oraz 5 kluczowych zagród hodowlanych. Dodatkowo dla stabilności gatunku zwiększony został areał występowania wolnych stad o kolejne 2 stanowiska co pomoże także w zmniejszeniu presji turystycznej na miejsca bytowania żubrów. Większość zaplanowanych do realizacji zadań dotyczy czynnej ochrony gatunku. Nadrzędnym celem projektu jest zadbanie o dobrostan populacji poprzez realizację zadań takich jak: zarządzanie populacją gatunku przez bieżące monitorowanie liczebności i stanu zdrowotnego zwierząt, obsługę stad wolnych, w tym profilaktykę i obsługę lekarsko-weterynaryjną, łagodzenie sytuacji konfliktowych związanych z obecnością żubrów m.in. poprzez dzierżawę łąk na obrzeżach BPN oraz edukację społeczeństwa w zakresie postępowania z napotkanymi osobnikami oraz rolników odnośnie sposobów zapobiegania szkodom.

Ważnym aspektem jest także utrzymanie i poprawa bazy pokarmowej wolnej populacji poprzez poprawę naturalnej bazy pokarmowej gatunku. Wspierane jest prowadzenie hodowli restytucyjnej gatunku: zaplanowano remonty infrastruktury służącej hodowli żubra (paśniki, odłownie, drogi, płoty, budynki oraz zabiegi hodowlane i agrotechniczne). Pomyślano także o poprawie struktury genetycznej w hodowli zamkniętej oraz w populacjach wolnościowych poprzez zasilanie populacji osobnikami o znanym rodowodzie z hodowli stanowiących rezerwę genetyczną. Wyniki monitoringu rozmieszczenia i ekologicznego będą pomocne w zarządzaniu środowiskiem i ocenie skuteczności działań związanych w poprawą siedliska. Wyniki monitoringu zdrowia pozwolą na wprowadzanie właściwych metod profilaktyki chorób zakaźnych i pasożytniczych. Projekt stanowi kontynuację działań, prowadzonych w ramach poprzednich naszych projektów. Beneficjentem jest Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, a partnerami Białowieski Park Narodowy oraz 25 jednostek Lasów Państwowych. Dynamicznie rozrastająca się populacja jest dowodem na skuteczność dotychczasowo prowadzonych działań ochronnych i powodem do dumy. Cieszymy się, że nasze działania zyskują uznanie, a dzięki otrzymanemu wsparciu mogą być kontynuowane.

Projekt „Kompleksowa ochrona żubra w Polsce” otrzymał dofinansowanie z Unii Europejskiej w wysokości 29 299 522,07 zł z programu „Infrastruktura i Środowisko” w ramach Funduszu Spójności.

Całkowita wartość projektu 34 470 025,98 zł.

Fot. Justyna Bójko - Wolnościowe stado żubrów na terenie Nadleśnictwa Żednia

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych" (MRN)

Zrealizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne odraz monitoring środowiska

Okres realizacji: 2016-2023 r.

Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe przy wsparciu Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych jako jednostki realizującej projekt (JRP)

Cel projektu: wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych.

Cele uzupełniające:

• odbudowa cennych ekosystemów naturalnych, a tym samym pozytywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej;

• ocena skutków przyrodniczych wykonywanych zadań realizowana poprzez prowadzenie monitoringu porealizacyjnego wybranych zadań adaptacyjnych. Podejmowane działania były ukierunkowane na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie i podtopienia, susza i pożary.

W ramach projektu realizowane zostały inwestycje związane z:

• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;

• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;

• adaptacją istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych z zachowaniem drożności cieku dla ryb;

• przeciwdziałaniem nadmiernej erozji wodnej – np. poprzez zabezpieczanie brzegów i stoków;

• przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów). O oddziaływaniu obiektów retencyjnych decyduje nie ich wielkość, ale liczba urządzeń w zlewni, co przekłada się na ich efektywność na dużą skalę. Budowane były w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji z zastosowaniem materiałów naturalnych. Ponieważ obiekty te spełniają głównie funkcje ekologiczne – z założenia są przyjazne dla środowiska. Wszystkie projektowane budowle zostały dostosowane do lokalnych warunków przyrodniczo-krajobrazowych, w tym w taki sposób, aby umożliwić swobodne przemieszczanie się organizmów wodnych.

Efekty: za najistotniejszy, mierzalny efekt projektu uznano przede wszystkim retencjonowanie wody. Nie mniej ważny jest również wpływ małej retencji na ochronę przyrody: zbiorniki powstałe w ramach projektu nie tylko przyczyniają się do poprawy bilansu wodnego i uwilgotnienia siedlisk leśnych, lecz także stały się ważną ostoją wodnej fauny i flory, służą jako wodopoje dla leśnych zwierząt i pełnią funkcje biofiltrów.

Osiągnięte wskaźniki:

• objętość retencjonowanej wody: 2 544 674,61 mln m³
• pojemność obiektów małej retencji: 3 985 194,74 mln m³
• liczba obiektów piętrzących wodę lub spowalniających jej odpływ: 1 349 szt.

Wartość projektu:

Całkowity koszt realizacji projektu: 246 495 660,08 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 191 222 163 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 162 538 838,55 zł

      Fot. Nadleśnictwa Żednia - Zbiornik wodny "Świnobród"