Formy ochrony przyrody w Nadleśnictwie Żednia

Lasy Nadleśnictwa Żednia charakteryzują się wysokimi walorami przyrodniczymi. Ochrona przyrody realizowana jest tu poprzez różnorodne formy ochrony prawnej, których celem jest zachowanie cennych siedlisk, gatunków roślin i zwierząt oraz naturalnych procesów przyrodniczych, przy jednoczesnym prowadzeniu zrównoważonej gospodarki leśnej.

Ochrona gatunkowa zwierząt – ptaki

Istotną formą ochrony przyrody na terenie Nadleśnictwa Żednia jest ochrona gatunkowa ptaków, realizowana poprzez wyznaczanie stref ochronnych miejsc ich gniazdowania.

Na terenie nadleśnictwa funkcjonują obecnie 34 strefy ochronne ptaków, w tym:

• 22 strefy orlika krzykliwego,
• 4 strefy bielika,
• 3 strefy bociana czarnego,
• 5 stref sóweczki.

Strefy ochronne wyznaczane są decyzją Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska na podstawie dokumentacji przyrodniczej. Obejmują one strefy stałe oraz okresowe, w których obowiązują ograniczenia dotyczące prowadzenia prac leśnych oraz przebywania ludzi, szczególnie w okresie lęgowym ptaków.

W Nadleśnictwie Żednia wszystkie strefy są uwzględniane w planowaniu i realizacji prac leśnych. Zabiegi gospodarcze są odpowiednio modyfikowane lub przesuwane w czasie, a stanowiska lęgowe podlegają monitoringowi, co zapewnia ptakom spokój i bezpieczeństwo.

Rezerwaty przyrody

Na terenie Nadleśnictwa Żednia znajdują się dwa rezerwaty przyrody:

• Las Cieliczański oraz
• Gorbacz

Są to obszary objęte jedną z najwyższych form ochrony przyrody, których celem jest zachowanie naturalnych ekosystemów oraz przebiegu procesów przyrodniczych.

W rezerwatach nie prowadzi się gospodarki leśnej. Wykonywane są wyłącznie działania wynikające z:

planów ochrony rezerwatów,

Planu Zadań Ochronnych (PZO) dla obszaru Natura 2000 – Ostoja Knyszyńska.

Rezerwaty te nie posiadają wyznaczonych szlaków ani ścieżek turystycznych. Wstęp na ich teren możliwy jest wyłącznie za zgodą Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, co pozwala zachować ich naturalny i spokojny charakter.

Pomniki przyrody

Na terenie Nadleśnictwa Żednia ochroną pomnikową objęte są:

• dwie sosny,
• aleja lipowa.

Pomniki przyrody to pojedyncze drzewa lub ich skupienia wyróżniające się wiekiem, rozmiarami, walorami krajobrazowymi lub historycznymi. Są one chronione na mocy ustawy o ochronie przyrody. Ich ustanowienie należy do kompetencji rad gmin, natomiast bieżący nadzór nad ich stanem sprawuje zarządca terenu, przy współpracy z organami ochrony przyrody.

Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej

Jest to forma ochrony przyrody, której celem jest zachowanie wyjątkowych walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych tego obszaru, przy jednoczesnym umożliwieniu zrównoważonego użytkowania terenu. Na obszarze parku krajobrazowego dopuszczalne jest prowadzenie gospodarki leśnej, jednak musi ona być realizowana z poszanowaniem celów ochrony parku, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz dokumentami planistycznymi. Oznacza to m.in. ochronę krajobrazu, dolin rzecznych, terenów podmokłych oraz cennych siedlisk przyrodniczych. Działania podejmowane w granicach Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej są koordynowane z organami ochrony przyrody, tak aby zachować charakter Puszczy Knyszyńskiej jako obszaru cennego przyrodniczo i ważnego dla mieszkańców regionu oraz odwiedzających go turystów.

Obszary Natura 2000

Lasy Nadleśnictwa Żednia położone są na terenie czterech obszarów sieci Natura 2000:

• Puszcza Knyszyńska,
• Ostoja Knyszyńska,
• Dolina Narwi,
• Ostoja w Dolinie Górnej Narwi.

Celem sieci Natura 2000 jest ochrona najcenniejszych siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt o znaczeniu europejskim. Funkcjonowanie tych obszarów nie wyklucza prowadzenia gospodarki leśnej, jednak wymaga jej dostosowania do celów ochrony.

Działania podejmowane na tych terenach realizowane są zgodnie z zapisami Planów Zadań Ochronnych, które określają m.in. zasady ochrony dolin rzecznych, mokradeł oraz siedlisk leśnych, a także ograniczenia czasowe i przestrzenne prowadzenia prac leśnych.

Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Narwi

Kolejną formą ochrony przyrody występującą na terenie Nadleśnictwa Żednia jest Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Narwi. Jego celem jest ochrona walorów krajobrazowych, przyrodniczych i hydrologicznych doliny rzeki, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości zrównoważonego użytkowania terenu.

Na obszarze chronionego krajobrazu dopuszczalne jest prowadzenie gospodarki leśnej, jednak z zachowaniem zasad ochrony wód, krajobrazu oraz cennych siedlisk przyrodniczych.